Հարազատ եւ բարձրաճակատ

Կ՚անտեսենք յաճախ մեր կեանքի դրական երեւոյթները եւ իրաւամբ կը խօսինք ժխտական երեւոյթներուն մասին՝ դատելով, դատափետելով, դատապարտելով. կայսրինը կու տա՛նք կայսրին, սակայն կը թերանանք Աստուծոյնն ալ տալ Աստուծոյ։

Այս յօդուածով կ՚ուզեմ դրականը նշել, վեր առնել, խրախուսել։

Խօսքս կը վերաբերի հայ մարդու վերաբերումին հանդէպ իր ինքնութեան, լեզուին ու մշակոյթին, իր պատկանելութեա՛ն։

Այո,– գիտենք,–  դրական ըլլալու համար այդ վերաբերումը կը պահանջէ մեզմէ շատ բան՝ գիտակցութիւն, վճռակամութիւն, զոհաբերութիւն։ Եւ այո,– գիտենք նաեւ,– որ շատ են այդ վերաբերումը անխախտօրէն ու հաւարտարմօրէն ցուցաբերող հայերը, բոլո՛ր սերունդներուն մէջ, ու մենք պարտաւոր ենք սիրել զանոնք, յարգե՛լ, մեծարել։ Եւ այս՝ որպէսզի իրենց օրինակը ըլլայ վարակիչ, որպէսզի նոյն վերաբերումը չցուցաբերող «մեղաւորներն» ալ դարձի գան, հայանա՛ն։

Նախ, ուրեմն, խօսինք ինքնութեան, մասնաւորաբար սփիւռքաբնակ հայու ինքնութեան մասին։

Անվարան «հայ եմ» կ՚ըսեն անոնք՝ այդ իրաւ հայերը, նոյնիսկ երբ քաղաքացիներն են ոչ-հայկական տարբեր-տարբեր երկիրներու, առանց ուրանալու այդ երկրորդ պատկանելութիւնն ալ։ Անոնք չեն պոչատեր իրենց մականունները՝ այլոց հաճոյանալու համար, իսկ եթէ պարտադրեալ պոչատուած են, հոն ուր կարելի է՝ կը սրբագրեն ալ զանոնք՝ ոչ միայն վերստանձնելով «եան»-ը, այլեւ նոյնիսկ փոխելով, հայացնելով այդ յաճախ օտարահունչ մականունները։ Անոնք իրենց զաւակները կ՚օժտեն հայկական անուններով՝ այնպիսի անուններով, որոնք չեն կրնար օտարացուիլ՝ չզանազանուելու համար ուրիշներու յատուկ անուններէն։

Անոնք չեն բաւարարուիր իրենց հայ ըլլալը հպարտօրէն ծածանեցնելով, կ՚ուզեն վստահ ըլլալ, որ իրենց զաւակներն ալ նոյնը պիտի զգան ու ընեն, ուստի առաջին հերթին կը ձգտին հայկական ընտանիք կազմել, իսկ պարագաներու բերմամբ այդ ընելու անկարելիութեան առջեւ՝ ամեն ջանք թափելով հայկական ինքնութիւնը փոխանցելու իրենց զաւակներուն՝ յարգելով հանդերձ իրենց ոչ-հայ կողակցին այլ ինքնութիւնը։ Նախանձախնդիր կ՚ըլլան, որ բնակին հայաշատ վայրերու մէջ, հայկական երկրորդական վարժարանի մերձակայութեամբ, եւ առ այդ յանձն կ՚առնեն ամեն զոհողութիւն, որպէսզի իրենց զաւակները կարենան վայելել առաւելագոյն չափով ազգային կրթութիւն՝ թօթափելով ամեն օտարամոլութեան զգացում, ձերբազատելով ալ ամեն ստորակայութեան զգացումէ, իսկ հայկական վարժարան ղրկելու անկարելիութեան ալ պարագային՝ աշխատելով, որ տարբեր հնարաւորութիւններով իրենց զաւակները անպայմա՛ն սորվին հայերէն, տիրապետեն անոր, ապրին հայ մշակոյթով, քաջատեղեակ ըլլան իրենց պատմութեան։ 

Արդէն կը խօսինք լեզուի ու մշակոյթի մասին։

Անոնք հայերէնը կր գործածեն որպէս ամենօրեայ լեզու՝ տունը, իրենց գործատեղիներուն մէջ երբ հնարաւոր է, իրենց ընկերային կեանքին մէջ եւ ամենուրեք՝ քաջ գիտակցելով, որ եթէ ոչ իրենք, ապա ո՞վ պիտի զայն խօսի, կարդայ ու գրէ։ Այո, կարդայ ու գրէ։ Կարդայ հայ գրականութիւն, հետեւի հայ մամուլին, գրէ հայերէն նոյնիսկ եթէ միայն երկու-երեք բառ ըլլայ այդ՝ իր հարազատներուն հետ արդի սարքերով հաղորդակցելու ատեն։ Նոյնը վարժեցնելով իրենց զաւակներուն։

Անոնք մշակոյթը կ՚ապրին առօրեայ կշռոյթով, ոչ հանդիսութենէ հանդիսութիւն… Հայ երգն ու երաժշտութիւնը մաս կը կազմեն իրենց կեանքին։ Նոյնպէս հայկական բարքերը, խոհանոցը եւ մասամբ նորին։ Անոնք կը ճանչնան մեր պատմական թէ ներկայ ազգային դէմքերը՝ մեր թագաւորներն ու իշխանները, հերոսներն ու նահատակները, մեր մեծանուն արուեստագէտները, գիտնականները, գրողները, մարզիկները։

Եւ հիմա կու գանք պատկանելութեան հարցին։

Անոնք վերացական պատկանելութեամբ չէ, որ կապուած են իրենց հայութեան։ Գործնապէ՛ս մաս կը կազմեն անոր, այդ ըլլա՛յ եկեղեցիներու ճամբով, ըլլա՛յ կուսակցութիւններու ճամբով, ըլլա՛յ միութիւններու ճամբով։ Դե՛ր կը վերցնեն անոնց վարչութիւններուն ու յանձնախումբերուն մէջ, կ՚անդամակցին պարախումբերուն, երգչախումբերուն, թատերախումբերուն, ներկայ կ՚ըլլան անոնց միջոցառումներուն, այլեւ իրենց նիւթական անսակարկ օժանդակութեամբ նեցուկ կը կանգնին անոնց գործունէութեան։ Այդ բոլորին նաեւ մասնակից դարձնելով իրենց զաւակները՝ պատանեկան, երիտասարդական, մարզական, սկաուտական, ուսանողական շարքերու թէ մշակութային խումբերու ճամբով։

Չմոռնանք մանաւանդ Հայրենիքի հետ անմիջական կապն ու առնչութիւնը, որ անոնք կը զգան ու կ՚ապրին, կը տագնապին, կ՛օժանդակեն ու կ՚այցելեն։ Յաճա՛խ։ Քիչերն ու ամենէն յանդուգնները՝ նաեւ հայրենադարձուելո՛վ։

Անոնք իշխանութիւններուն հետ չեն շփոթեր հայրենի պետականութիւնը, կը յարգեն ու կը պաշտպանեն անոր խորհրդանշանները՝ Եռագոյնը, «Մեր հայրենիք»-ը, Զինանշանը։   

Եւ այս բոլորը՝ հասկնալով, որ կը պատկանին Դատ ունեցող ժողովուրդի մը, հասկնալով, որ այդ Դատը իրենց իսկ դատն է, որուն հետապնդումը կը կատարեն… հա՛յ ըլլալով, հայ մնալով։

Անոնք հայկականութեան ու հայութեան դեսպանները կը հանդիսանան իրենց շրջապատին մէջ, աշխարհի՛ առջեւ։

Այո՛, հա՛յ են անոնք՝ զերծ ամեն ինքնամերժումէ, ամեն ինքնազեղծումէ։    

Հարազատ ու բարձրաճակատ ՀԱՅ։  

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ

Comments are closed.