Հայկական Իրաւական Կեդրոնը Միջազգային Հանրութեան Կոչ Կ՝ընէ Պատժամիջոցներ Սահմանելու ազրպէյճանի Դէմ

Հայ Դատի համակարգին մէջ գործող՝ «Արդարութեան եւ մարդու իրաւունքներու հայկական իրաւական կեդրոնը» (Armenian Legal Center-ALC) տեւական ժամանակահատուած աշխոյժ կերպով ներգրաւուած է ՄԱԿ-ի կողմէ ազրպէյճանի «Համընդհանուր պարբերական դիտարկման» (UPR) գործընթացին մէջ: Համապատասխան UPR-ի ընթացակարգերուն՝ ALC-ն մանրակրկիտ պատրաստած է «այլ շահագրգիռ կողմերու զեկոյց»՝ ներկայացնելով ազրպէյճանի կողմէ հայերու, Արցախի եւ Հայաստանի նկատմամբ իրականացուած մարդու իրաւունքներու խախտումներու համապարփակ ամփոփումը՝ յստակ առաջարկներով: Այս զեկոյցը ներկայացուած է UPR-ի քարտուղարութիւն՝ նպաստելով ազրպէյճանի մէջ մարդու իրաւունքներու ընդհանուր վիճակի պատշաճ գնահատման:

Վերջին 18 ամիսներուն ընթացքին ALC-ն համապատասխան զեկոյցներ եւ իրաւական վերլուծութիւններ ներկայացուցած է ՄԱԿ-ի տարբեր մարմիններուն, ներառեալ՝ Մարդու իրաւունքներու տարբեր դաշնագրերու մարմիններուն, անկախ փորձագէտներուն, յատուկ զեկուցողներուն եւ աշխատանքային խումբերուն: ALC-ն նաեւ համագործակցած է միջազգային հասարակական կազմակերպութիւններու հետ, որոնք կեդրոնացած են մարդու իրաւունքներու վրայ՝ անոնց տրամադրելով զեկոյցներ եւ տուեալներ՝ ընդգծելու խախտումներու լրջութիւնը եւ ազրպէյճանին, իր գործողութիւններուն համար, պատասխանատուութեան ենթարկելու անհրաժեշտութիւնը: ALC-ի կողմէ պատրաստուած նիւթերու ազդեցութիւնը ակնյայտ է ՄԱԿ-ի «Շահագրգիռ կողմերու տեղեկատուական զեկոյցին մէջ», ուր տեղ գտած են ALC-ի պատկերացումները:

Բացի այդ, ALC-ն աջակցած է ՀՅԴ Հայ Դատի յանձնախումբերու տարածաշրջանային գրասենեակներուն՝ համապատասխան զեկոյցներ ներկայացնելու UPR քարտուղարութեան եւ պաշտպանելու հայերու իրաւունքները իրենց երկիրներու արտաքին գործերու նախարարութիւններուն մէջ, որոնք նոյնպէս կը մասնակցին ազրպէյճանի UPR-ի վերաբերեալ աշխատանքային խումբի քննարկումներուն: Աշխատանքի այս ընթացակարգը կ՝ենթադրէր հարցումներու եւ յստակ առաջարկներու ներկայացում՝ նպատակ ունենալով երաշխաւորելու, որ ազրպէյճանը պատասխանատուութիւն պիտի կրէ միջազգային մարդասիրական իրաւունքի եւ Մարդու իրաւունքներու խախտումներուն համար:

Շարունակելով իր յանձնառութիւնը՝ ALC-ն աշխոյժ կերպով կը մասնակցի ազրպէյճանի UPR-ի աշխատանքային խումբի նիստերուն, որոնք նախատեսուած են 2023 թուականի Նոյեմբեր 14-ին եւ 17-ին, Ժընեւի մէջ՝ Մարդու իրաւունքներու խորհուրդէն ներս:

Աւելին՝ ALC-ն Նոյեմբեր 14-ին, ՄԱԿ-ի Մարդու իրաւունքներու Խորհուրդի նստավայրին մէջ կը մասնակցի Հայ օգնութեան միութեան կողմէ կազմակերպուած տեղեկատուական ձեռնարկին, որ կը կրէ «Արցախի վերականգնման ճանապարհը.
ազրպէյճանը պատասխանատուութեան կ՝ենթարկէ» խորագիրը: Այս ձեռնարկը, որ կ՝իրականացուի ազրպէյճանի համար UPR գործընթացին զուգահեռ, նպատակ ունի խթանելու փորձագէտներու, պետական պատուիրակութիւններու, շահագրգիռ կողմերու եւ փաստաբաններու միջեւ քննարկումները մարդու իրաւունքներու մարտահրաւէրներու եւ հաշուետուողականութեան հնարաւորութիւններուն վերաբերեալ՝ Արցախի մէջ բռնի տեղահանման ողբերգական իրադարձութիւններու լոյսին տակ: Այս առումով ALC-ն կ՝օգտագործէ իր փորձը ցեղասպանութեան, ցեղական զտումներու եւ բռնի տեղահանման յանցագործութիւններու իրաւական հետապնդման գործին մէջ:

Վերջին իրադարձութիւններուն ծիրէն ներս ALC-ն միջազգային հանրութեան կոչ կ՝ընէ պատժամիջոցներ սահմանելու ազրպէյճանի դէմ՝ մարդկութեան նկատմամբ իր վերջին յանցագործութիւններուն համար: Հիմնական առաջարկները կը ներառեն Արցախի կալանաւորուած առաջնորդներու եւ ռազմագերիներու հրատապ ազատ արձակումը` ապահովելով անոնց անվտանգ վերադարձը իրենց ընտանիքներ: Շեշտը կը դրուի նաեւ արցախահայութեան՝ տուն վերադառնալու եւ խաղաղ ու ապահով ապրելու հիմնարար իրաւունքին, ինչպէս նաեւ ՄԱԿ-ի կանոնադրութեան համաձայն ինքնորոշման իրաւունքի վերահաստատման վրայ։

ALC-ն կոչ կ՝ընէ անյապաղ մարդասիրական օգնութիւն տրամադրելու տեղահանուած հայերուն, հաստատելու տեղահանուած արցախցիներու գոյքային պահանջներու արդարացի գործընթաց, միջազգային մոնիթորինկի միջոցով ապահովելու տարածաշրջանին մէջ մշակութային ժառանգութեան պաշտպանութիւնն ու պահպանումը եւ խրախուսելու դիւանագիտական ջանքերը՝ ապահովելու Արցախի հայութեան իրաւունքները։

Վերջապէս, ALC-ն վճռականօրէն կոչ կ՝ընէ պատասխանատուութեան ենթարկելու ազրպէյճանը՝ հակամարտութեան ընթացքին միջազգային իրաւունքի խախտման եւ մարդու իրաւունքներու ոտնահարման համար՝ ընդգծելով արդարութեան կարեւորութիւնը տարածաշրջանին մէջ կայուն խաղաղութեան հաստատման գործին մէջ:

ՀՅԴ Բիւրոյի Հայ Դատի կեդրոնական գրասենեակ

Comments are closed.