Հայ ազգային հերոսները՝ մեր գոյութեան եւ հպարտութեան անմար փարոսները

ՍՈՆԻԱ ԳՐԱՃԵԱՆ

Աւանդութիւն դարձած ՀՕՄ-ի «Ռուբինա» մասնաճիւղի Տոհմիկ Օրը այս տարի բացառիկ ու անկիւնադարձային թեմայով մը կը ներկայանայ հանրութեան՝ «Հայ Ազգային Հերոսներ» խորագրով։ Սա թեմայ մըն է, որ կը թրթռացնէ իւրաքանչիւր հայու բաբախող սիրտը, որովհետեւ հերոսապատումը լոկ անցեալի յուշ չէ, այլ մեր ազգային ինքնութեան ողնաշարը։

Դարերու Սխրագործութիւններէն Սրբագործուած Ուղի

Դարեր շարունակ հայ ժողովուրդը կանգուն մնացած է իր պանծալի պատմութեամբ։ Այդ պատմութիւնը կերտած, ապրած, գոյամարտերով ոտքի կանգնած, ինկած ու դարձեալ բարձրացած են մեր հերոսները։ Մենք այսօր կանք մեր հինաւուրց օրերու առասպելական դէմքերուն շնորհիւ. կը շնչենք ու կը հպարտանանք Քաջն Վարդանի հերոսական «Վասն հաւատոյ եւ վասն հայրենեաց» նշանաբանով, մեր թագաւորներու անթիւ յաղթանակներով, մեր կին հերոսներու քաջագործութիւններով, մարտի դաշտին մէջ անհաւասար կռիւ մղողներու սխրանքներով եւ հողին կանչը լսող ու նահատակուող ֆիտայիներով։

«Մահ ոչ իմացեալ՝ մահ է, մահ իմացեալ՝ անմահութիւն է»։
— Եղիշէ

Այս գաղափարախօսութիւնն է, որ դարեր շարունակ հայ զինուորին ու ֆիտայիին տուած է գերբնական ուժ՝ հայրենի հողն ու պատիւը պաշտպանելու համար։ Սակայն այդ սխրանքը միայն անցեալի յուշ չէ, այլ ապրող պատգամ, որ իր գագաթնակէտին հասաւ մեր նորօրեայ պետականութեան կերտման օրերուն։ Արամ Մանուկեան՝ Վանի հերոսամարտի եւ Առաջին Հանրապետութեան կերտման ոգին, սեփական ուժերուն ապաւինելու եւ անպարտելի կամքի մասին պատգամած է.

«Եթէ բոլորը լքեն մեզ, մենք ինքներս պիտի փրկենք մեզ»։
— Արամ Մանուկեան

Այս խօսքերը պարզ կարգախօսներ չէին, այլ ազգային ինքնապաշտպանութեան եւ հաւաքական պատասխանատուութեան փիլիսոփայութիւն։ Արամ Մանուկեանի տեսլականը փաստեց, որ հայ ժողովուրդի գոյատեւման գաղտնիքը ոչ միայն անձնազոհութեան մէջ է, այլեւ՝ սեփական բազուկին, կազմակերպուած ուժին եւ անսասան հաւատքին ապաւինելու կարողութեան։ Եղիշէի պատգամած անմահութեան գաղափարը Արամի ձեռքով վերածուեցաւ պետականամէտ ոգիի եւ հայրենաշէն իրականութեան, որով կը շարունակենք քալել մինչեւ այսօր։

Մշակոյթի եւ Հաւատքի Հսկաները

Հերոսութիւնը միայն սուրով ու զէնքով չէ կերտուած։ Մեր ժողովուրդի գոյերթը իմաստաւորուած է նաեւ մշակոյթի հսկաներով, եկեղեցւոյ սպասաւորներով եւ հաւատքի անսասան զօրութեամբ։ Մեր մատենագիրները, բանաստեղծներն ու արուեստագէտները եղած են ոգեղէն ճակատի մարտիկները։

Ինչպէս Սիամանթօն կը գրէր.

«Ո՜վ հայրենիք, իմ քնարս քեզի համար է միայն…
Երգել քու փառքդ ու ողբալ քու ցաւդ՝
Ահա իմ սրբազան պարտքս երկրի վրայ»։

Իսկ ռազմի ու հայրենասիրութեան մեծ երգիչ Ռաֆայէլ Պատկանեանը (Գամառ Քաթիպա) հայուն մարտական ոգին կը բանաձեւէր հետեւեալ խօսքերով.

«Քանի որ ունինք հայրենիք մի խեղճ,
Թշնամու ոտքի տակ կոխ տուած,
Էլ ուրիշ ոչինչ սէր կամ փափաք
Չպիտի մտնէ մեր սրտում»։

Անմահութեան Կանչը

Հայ հերոսը լոկ անցեալի պատմական դէմք չէ, այլ յաւերժական ներկայութիւն։ Անոնք կ՚ապրին մեր մէջ, մեր երգերուն, գրականութեան եւ ամէնօրեայ պայքարին մէջ։ Եղիշէ Չարենց իր համամարդկային ու ազգային պատգամով կը յիշեցնէր մեզի մեր միասնականութեան ու հերոսական ոգիի կարեւորութիւնը.

«Ո՜վ հայ ժողովուրդ, քո միակ փրկութիւնը քո հաւաքական ուժի մէջ է»։

ՀՕՄ-ի Թորոնթոյի «Ռուբինա» մասնաճիւղի Տոհմիկ Օրուան՝ Հայ ազգային հերոսներուն նուիրուած այս ձեռնարկը պարզապէս յիշատակի տօնակատարութիւն մը չէ, այլ ուխտի վերանորոգում։ Հայ ազգային հերոսներու ոգեկոչումով՝ մենք մեր սերունդներուն կը փոխանցենք այն պատգամը, թէ ազգ մը, որ կը ճանչնայ, կը յարգէ եւ կը փառաբանէ իր հերոսները, անպարտելի է ու կոչուած է կերտելու լուսաւոր եւ յաղթական ապագայ։

ՀՕՄ-ի Թորոնթոյի «Ռուբինա» մասնաճիւղի Տոհմիկ Օրուան այս բացառիկ ձեռնարկը ջերմ հրաւէր մըն է մեր բոլոր ընտանիքներուն՝ մէկտեղուելու նոյն յարկին տակ եւ հպարտութեամբ ապրելու մեր դարաւոր պատմութիւնը։ Զաւակներով եւ ընտանիքներով մասնակցիլը ո՛չ միայն ուրախութիւն է, այլեւ մեր ինքնութեան պահպանման կարեւոր քայլ։

Պատմութիւնը դասագիրքի էջերէն դուրս բերելով՝ զայն կենդանի փորձառութեան կը վերածենք։ Մեր հերոսներուն յիշատակը միասնաբար նշելով՝ մեր զաւակները կ՚անցնին ազգային ինքնագիտակցութեան, հպարտութեան եւ տոկունութեան դպրոցը։

Աւանդական սեղան եւ կենացներ. Հայկական աւանդական համադամ ճաշերու վայելքով եւ բաժակաճառերով (կենացներով)՝ կը մեծարենք մեր արմատները, նախնեաց յիշատակը եւ մեր լուսաւոր ապագան։

Մշակոյթի ոգին՝ երգով ու պարով. Ազգագրական ու ժողովրդական երգերն ու խանդավառ պարերը տօնական մթնոլորտին կը հաղորդեն հայրենի շունչ եւ կենսունակութիւն՝ ապացուցանելով, որ մեր մշակոյթը միշտ ապրող ու վառ է։

Միասնականութիւն եւ եղբայրութիւն. Այս հաւաքոյթը հիանալի առիթ մըն է Թորոնթոյի հայ համայնքի անդամներուն համար՝ վերանորոգելու կապերը, ամրապնդելու բարեկամութիւնը եւ միասնաբար տօնելու մեր ազգային արժէքները։