ԻՐԱՆԱԿԱՆ ՎԵՐՋԻՆ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄՆԵՐԸ՝ ՀՅԴ ԲԻՒՐՈՅԻ ԱՆԴԱՄ ՃՐՏԳ. ՎԻԳԷՆ ԲԱՂՈՒՄԵԱՆԻ ԴԻՏԱՆԿԻՒՆԻՑ

«Իրանի Կայունութիւնը Առաջնահերթութիւն Է…»

«ԱԼԻՔ».- Իրանում տեղի ունեցող վերջին անցուդարձերը որքան էլ յատուկ լինեն աշխարհում գոյութիւն ունեցող երկրների ներքին ճգնաժամերին, մեզ համար առանձնանում են իրենց բազմավեկտոր (բազմաշառաւիղ-Խմբ.) իրավիճակներով, որոնք իրենց մէջ ներառել են տնտեսական եւ հասարակական խնդիրներ:

Այսօր, այս սիւնակում, ստեղծուած իրավիճակի շուրջ զրուցեցինք ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Վիգէն Բաղումեանի հետ, ով մեր հարցին մօտեցաւ բազմակողմանի դիտանկիւններից՝ թէ՛ տարածաշրջանային, թէ՛ Իրան-Հայաստան եւ թերեւս որպէս Իրանի կայունութեան պահպանման գլխաւոր եւ ամենաէական գործօնի՝ իրավիճակի ամենաապահով հանգուցալուծման, որից էլ կը բխեն առաջին երկու հիմնահարցերի պահպանումը:

Պարոն Բաղումեանի կարծիքով՝ այստեղ արտաքին գործօնի դերը չպէտք է բացառել, որը ակնառու կերպով երեւաց. «Ցանկացած հզօր երկիր նման իրավիճակներում պէտք է լուծի ներքին խնդիրները. եթէ թոյլ չես տալիս ներսում առաջանան դժգոհանքի հիմքեր՝ արտաքին ուժերը չեն կարողանայ ոչինչ անել: Հետեւաբար, հասկանալով իրավիճակի զգօնութեան աստիճանը՝ արտաքին միջամտութիւնների առումներով, քանզի սա մշտապէս գոյութիւն ունեցող երեւոյթ է, այնուամենայնիւ լուծումը պէտք է գտնել ներքին հարցերի կարգաւորման եւ կայունութեան պահպանման մէջ: Կան հնարաւորութիւններ, որոնք պէտք է տրուեն ժողովրդին, դրանից օգտուելու համար՝ առողջապահական, կենսոլորտի հետ կապուած եւ այլն. այսինքն՝ բազմաշերտ հարցեր կարող են ստեղծել նման խնդիրներ: Ես համոզուած չեմ, որ կան միայն տնտեսական հարցեր, այլ կան նաեւ հասարակական խնդիրներ, որոնց լուծման եղանակները պէտք է գտնուեն:

Հարցի առողջ լուծման բանալին ներքին դժուարութիւնների վերացումն է, պէտք է լսել եւ հարթել ու ողջ իրողութիւնը չպէտք է վերագրել միայն արտաքին միջամտութիւններին, քանզի այն չի կարող հարցերի առողջ լուծման բանալին լինել»:

Անդրադառնալով այս ֆոնին Հայաստանի վրայ թողած ազդեցութեանը, ՀՅԴ Բիւրոյի անդամը նշեց. «Մեզ համար թէ՛ որպէս Իրանի հայ քաղաքացի, եւ թէ՛ որպէս Հայաստանի ապագայով շահագրգռուած համայնք, չափազանց կարեւոր է Իրանի կայունութիւնը, Իրանի զարգացումը, որը իր հերթին կարող է ապահովել նաեւ կայունութիւն, այսինքն՝ կայունութիւնը ինքը բացարձակ արժէք լինելով հանդերձ, առանձին չի կարող գոյութիւն ունենալ, եթէ չկայ կողքին զարգացման հնարաւորութիւն, չկայ խաղաղութիւն, չկայ ճիշդ ղեկավարման բոլոր հնարաւորութիւնները:

Իրանի կայունութիւնը առաջնահերթութիւն է: Իրանի հողային ամբողջականութիւնը, որը կարող է ցանկացած պահի խնդրոյ առարկայ դառնալ, հիմնականում արտաքին ձգտումների բերումով, սրանք բոլորը մեզ համար ծայրագոյն խնդիրներ կարող են ստեղծել թէ՛ որպէս Իրանի քաղաքացիներ եւ թէ որպէս համայնք եւ թէ որպէս Հայաստանի Հանրապետութիւն: Բոլորս գիտենք, որ հարեւանների մէջ ամենավստահելին եւ ամենադրական մօտեցում ունեցողը Իրանն է:

… Տարածաշրջանային առումով մեր հիմնական խնդիրը մեր յարաբերութիւնն է ԱՄՆի հետ: Այդ յարաբերութիւնների խորքում երկու հակադրութեան մեկնակէտ կայ՝ մէկը հեգեմոնիկ (գերագահութիւն, միատիրութիւն-Խմբ.) կամ մեծապետական տրամադրութիւններն է, որը չի սիրում իրական ինքնուրոյն երկիր, սիրում է բոլորի վրայ ունենալ վերահսկողութիւն եւ բնական է՝ Իրանը այդ հնարաւորութիւնը չի տալիս իրեն, սա առաջնահերթ հակադրուող կէտերից մէկն է: Երկրորդ հակադրութեան կէտը Իսրայէլի հարցն է. Իսրայէլի հարցը նաեւ այն խնդիրներից է, որ ԱՄՆի, յատկապէս ներկայ ադմինիստրացիան (վարչակազմը-Խմբ.) շատ հակուած է դէպի այդ երկիր:

Հետեւաբար, այստեղ էլ մեր ճիշդ քաղաքականութիւնը՝ դիպուկ հակաիսրայէլ, բայց ոչ անտեղի քայլերով արտացոլուող, կարող են հարցերը աւելի ճիշդ հունի վրայ դնել՝ մեր, որպէս Իրան, բարեկամների թիւը աւելացնել, թշնամիների թիւը նուազեցնել եւ թոյլ չտալ, որ սկզբնական յայտարարութիւնների հիմքերով հրահրուի հակաիրան տրամադրութիւններ արտաքին աշխարհում:

Իմ մտահոգութիւնը այս հարցում հետեւեալն է, որը գալիս է Միջին Արեւելքի ժամանակակից պատմութիւնից, եւ կասկած չունեմ, որ Ամերիկայի ներկայ վարչախմբի մօտ կայ իշխանափոխութեան երազանք Իրանի նկատմամբ: Այս հարցը կարող է սրուել, երբ որ ԱՄՆն աւելի խոցելի ճակատի վրայ խնդիր չունի: Մենք միշտ պէտք է հաշուի առնենք, որ գոյութիւն ունի ոչ շատ խելօք, ոչ շատ մտածող ԱՄՆի ղեկավարութիւն, որը կարող է ճակատագրական սխալների գնալ, եւ մենք չնայենք, որ քանի որ սխալ է ուրեմն չեն անի, պէտք է այնպէս անենք, որ այդ սխալը մեր կողմից ղեկավարելի լինի»:

Զրոյցի աւարտին որպէս հիմնական մտահոգութիւն նա նշեց. «Այսօր երկրի տնտեսութեան հետ կապուած խնդիրներ կան, իհարկէ սա ներքին տնտեսութեան վրայ անշուշտ իր անդրադարձը կ՛ունենայ ժողովրդի կարողութեան առումով եւ նրանք (արտաքին ուժեր) այն յոյսն են փայփայելու, որ արտաքին ճնշումների բերումով ծունկի կը բերեն Իրանին: Սա մենք պէտք է կարողանանք արտաքին եւ տնտեսական քաղաքականութեան ճիշդ դիւանագիտութեան շնորհիւ նուազագոյնի իջեցնել:

Մեր ղեկավարութիւնը այս զգայուն պայմաններում պէտք է կարողանայ իր տնտեսական, քաղաքական եւ ներքին հասարակական մօտեցումները կշռադատուած դարձնի, աւելի կուռ քաղաքականութիւն վարի, որպէսզի կարողանայ այս դժուար պայմաններից երկիրը ապահով դուրս հանի»:

Comments are closed.