Արեւմտահայերենի Զարգացման Եւ Պահպանման Ռազմավարութեան Մշակմանը Նուիրուած Քննարկում Սփիւռքի Նախարարութիւնում

ԵՐԵՒԱՆ.- ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսեանի յանձնարարութեամբ եւ «Փոխադարձ վստահութիւն, միասնականութիւն եւ պատասխանատուութիւն» խորագրով Հայաստան-Սփիւռք համահայկական 6րդ համաժողովի լոյսի ներքոյ, ՀՀ սփիւռքի նախարարութիւնում նախարար Հրանոյշ Յակոբեանի ղեկավարութեամբ վերջերս տեղի ունեցաւ Արեւմտահայերէնի զարգացման, անաղարտութեան պահպանման եւ կանոնարկման ռազմավարական ծրագրի մշակման յանձնախմբի խորհրդակցութիւն: Մասնակցում էին ՀՀ սփիւռքի փոխնախարար Սերժ Սրապիոնեանը, պատմական գիտութիւնների դոկտոր, ՀՀ ԳԱԱ Հր. Աճառեանի անուան լեզուի ինստիտուտի արեւմտահայերէնի բաժնի աւագ գիտաշխատող Յակոբ Չօլաքեանը, բանասիրական գիտութիւնների դոկտոր, ՀՊՄՀ պրոֆեսոր Սուրէն Դանիէլեանը, բանասիրական գիտութիւնների դոկտոր, ՀՊՄՀ պրոֆեսոր Լալիկ Խաչատրեանը, ԵՊՄՀ Հայոց լեզուի ամբիոնի վարիչ Վազգէն Համբարձումեանը, ՀՀ ԳԱԱ Հր. Աճառեանի անուան լեզուի ինստիտուտի արեւմտահայերէնի բաժնի գիտաշխատող Անի Ֆիշենկչեանը, ՀՀ կրթութեան եւ գիտութեան նախարարութեան բուհերի համակարգման եւ կազմակերպման բաժնի պետ Սասուն Մելիքեանը, նախարարութեան աշխատակիցներ:

Նախարար Հրանոյշ Յակոբեանը, ընդգծելով խնդրի կարեւորութիւնը՝ իր խօսքում նշեց, որ մօտ երեք ամիս առաջ ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսեանի մօտ կայացել է արեւմտահայերէնի վիճակի ուսումնասիրմանը նուիրուած քննարկում, որի ընթացքում նախագահը յանձնարարել է մշակել արեւմտահայերէնի զարգացման եւ պահպանման ռազմավարութիւն: Այդ նպատակով ՀՀ սփիւռքի եւ կրթութեան նախարարութիւնների հետ համատեղ ստեղծուել է յանձնախումբ:

Հրանոյշ Յակոբեանը յանձնախմբի անդամներին առաջարկեց ներկայացնել արեւմտահայերէնի վիճակի նկարագրութիւնը եւ լուծման ուղիները՝ աշխատանքներն իրականացնելով ուսումնական, գիտահետազօտական եւ գործնական ուղղութիւններով:

Այնուհետեւ հանդիպման մասնակիցները ներկայացրին իրենց առաջարկները:

Պատմական գիտութիւնների դոկտոր, ՀՀ ԳԱԱ Հր. Աճառեանի անուան լեզուի ինստիտուտի արեւմտահայերէնի բաժնի աւագ գիտաշխատող Յակոբ Չօլաքեանը, խօսելով յատկապէս Սփիւռքում արեւմտահայերէնի զարգացման մասին՝ առաջարկեց լեզուի պահպանման համար մէկօրեայ դպրոցները վերածել ամէնօրեայ վարժարանների, բարձրացրեց Սփիւռքում ուսուցիչների վարձատրութեան խնդիրը, մասնագէտների պատրաստումը: Լեզուաբանը կարեւորեց դասագրքերի պատրաստութեան հարցը եւ առաջարկեց ստեղծել արեւմտահայերէնի համակարգող խորհուրդ: Հայաստանում արեւմտահայերէնը ապրեցնող լեզու դարձնելու համար մատնանշեց դասագրքերում (յատկապէս՝ կրտսեր դասարանների), ներկայացնել արեւմտահայերէն տեքստեր (բնաբաններ, գրութիւններ), որպէսզի հայ փոքրիկները լեզուին անհաղորդ չմեծանան, Հայաստանում մեծացնել արեւմտահայերէն գրականութեան քարոզչութիւնը՝ գրախանութներում, գրադարաններում ներկայացնելով Սփիւռքի հրատարակութիւնները:

Բանասիրական գիտութիւնների դոկտոր, ՀՊՄՀ պրոֆեսոր Լալիկ Խաչատրեանն առաջարկեց աշխատանքներն իրականացնել տեսական եւ գործնական ուղղութեամբ, մշակոյթում առաւել յաճախ կիրառել արեւմտահայերէնը, Սփիւռքի օրինակով Հայաստանում ստեղծել միաւորումներ՝ միութիւններ, որոնք կը նպաստեն լեզուի պահպանմանը: Մասնագէտի դիտարկմամբ՝ այդ ուղղութեամբ կարեւոր է նաեւ նորաստեղծ Հայերէնի բարձրագոյն խորհրդում արեւմտահայերէնի բաժին ունենալու հարցը:

Բանասիրական գիտութիւնների դոկտոր, ՀՊՄՀ պրոֆեսոր Սուրէն Դանիէլեանը կարեւորեց մագիստրոսական ճանապարհով ուսուցիչների վերապատրաստման հարցը, առաջարկեց հեռուստատեսային հաղորդումների միջոցով մշտական կամուրջներ ստեղծել Սփիւռքի հետ, հայաստանեան բուհերում բարձրացնել արեւմտահայերէնի դասաւանդման ժամաքանակը:

ԵՊՄՀ Հայոց լեզուի ամբիոնի վարիչ Վազգէն Համբարձումեանը խօսեց ռազմավարութեան բազմաճիւղ գործունէութեան մասին՝ կարեւորելով նաեւ հայերէնի երկու ճիւղերի մերձեցման եւ ուղղագրութեան խնդիրները:

ՀՀ ԳԱԱ Հր. Աճառեանի անուան լեզուի ինստիտուտի արեւմտահայերէնի բաժնի գիտաշխատող Անի Ֆիշենկչեանը անդրադարձաւ Սփիւռքի, յատկապէս՝ Հալէպի, հայագիտական կենտրոնների դերի բարձրացմանը, Սփիւռքի մամուլի եւ արեւմտահայ գրականութեան թուայնացման խնդրին:

ՀՀ կրթութեան նախարարութեան բուհերի համակարգման եւ կազմակերպման բաժնի պետ Սասուն Մելիքեանը կարեւորեց նպատակային կրթութեան հարցերը եւ հետազօտական աշխատանքների իրականացումը:

Եզրափակելով քննարկումը՝ նախարար Հրանոյշ Յակոբեանը յանձնախմբի անդամներին առաջարկեց սեղմ ժամկէտում խմբաւորել ներկայացուած հարցադրումները, ուղենշել ռազմավարական ծրագրի կէտերը, քննարկել Հայաստանի եւ Սփիւռքի մասնագէտների հետ, որպէսզի հնարաւոր լինի մինչեւ տարեվերջ նախագիծն ուղարկել ՀՀ կառավարութիւն:

Comments are closed.